Baş dönmesi, çoğu insanın hayatında en az bir kez yaşadığı bir durumdur. Ancak tıbbi anlamda "Vertigo", basit bir göz kararması veya sersemlik hissi değildir. Vertigo hastaları, kendilerinin veya etrafındaki eşyaların gerçekten döndüğünü, kaydığını veya sallandığını hissederler. Bu durum o kadar şiddetli olabilir ki, kişi yataktan kalkamaz, mide bulantısından gözünü açamaz hale gelebilir.

Vertigo Nedir?

Vertigo bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Denge sistemimiz; gözler, iç kulak ve beyin arasındaki mükemmel uyumla çalışır. Bu üçlüden gelen sinyallerin uyuşmazlığı vertigoya neden olur.

İki ana türe ayrılır:

Periferik Vertigo: Sorun iç kulaktadır (Denge organı). Vakaların %80'ini oluşturur.
Santral Vertigo: Sorun beyin veya beyinciktedir. Daha ciddi durumları işaret edebilir.

Neden Olur? (En Sık Görülen Sebepler)

1. Kristal Oynaması (BPPV)

Tıbbi adıyla "Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo". İç kulakta dengeyi sağlayan kalsiyum karbonat kristalleri (otolitler), yerlerinden kopup yarım daire kanallarına kaçar.

Belirtisi: Başınızı yastıkta sağa-sola çevirdiğinizde veya eğildiğinizde oluşan, 1 dakikadan kısa süren ama çok şiddetli baş dönmesi.

2. Meniere Hastalığı

İç kulaktaki sıvı basıncının artması durumudur.

Belirtisi: Baş dönmesine ek olarak kulakta dolgunluk hissi, çınlama ve işitme kaybı atakları görülür.

3. Vestibüler Nörit (İç Kulak İltihabı)

Genellikle bir grip veya nezle sonrası, denge sinirinin virüsler tarafından iltihaplanmasıdır.

Belirtisi: Günlerce süren şiddetli baş dönmesi, bulantı ve kusma. İşitme kaybı olmaz.

4. Santral Nedenler (Beyin Kaynaklı)

Migren, inme (felç), tümörler veya MS (Multipl Skleroz) hastalığı da vertigoya neden olabilir ancak bu durumlarda genellikle çift görme, konuşma bozukluğu gibi ek nörolojik belirtiler de vardır.

Belirtiler

Gerçek bir vertigoda şunlar yaşanır:

Etrafın fırıldak gibi dönmesi hissi.
Ayakta duramama, bir tarafa çekilme.
Mide bulantısı ve kusma.
Gözlerde istemsiz titreme hareketleri (Nistagmus).
Soğuk terleme.

Tanı Yöntemleri

Doktorunuz öncelikle detaylı bir nörolojik muayene yapar.

Dix-Hallpike Testi: Doktor başınızı belirli pozisyonlara getirerek göz hareketlerinizi ve baş dönmenizi tetiklemeye çalışır. Kristal oynaması tanısı için en önemli testtir.
Odyometri (İşitme Testi): İşitme kaybı olup olmadığına bakılır.
Beyin MR: İç kulak yapısı ve beyin incelenir.

Yönetim ve Tedavi (Manevralar)

Tedavi tamamen nedene yöneliktir:

Epley Manevrası: Kristal oynamasında (BPPV) ilaç kullanmaya gerek yoktur. Doktorun yapacağı özel baş hareketleriyle (manevra) kaçan kristaller yerine oturtulur. Genellikle tek seansta düzelme sağlanır.
İlaç Tedavisi: İç kulak iltihabında veya Meniere ataklarında baş dönmesini baskılayan (antivertijinöz) ilaçlar ve ödem atıcılar kullanılır.
Rehabilitasyon: Denge egzersizleri ile beynin dengeyi yeniden öğrenmesi sağlanır.
Tuz Kısıtlaması: Meniere hastalarında sıvı basıncını düşürmek için tuzsuz diyet önerilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Baş dönmesine şu belirtiler eşlik ediyorsa ACİL durumdur (İnme riski):

Çift görme.
Konuşma güçlüğü.
Kolda veya bacakta güçsüzlük/uyuşma.
Yürüyememe.

Sonuç

"Kristallerim oynadı" deyimi halk arasında sıkça duyulsa da, her baş dönmesi buna bağlı değildir. Vertigo, doğru tanı konulduğunda, özellikle manevra tedavileriyle yüz güldürücü sonuçlar alınan bir rahatsızlıktır.

İlgili Makaleler

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Baş dönmesi ciddi hastalıkların belirtisi olabilir, mutlaka KBB veya Nöroloji uzmanına başvurunuz.

Baş Dönmesi (Vertigo) Neden Olur? İç Kulak Sorunları ve Tedavisi

Önemli Uyarı

3 Saniyede Çözüm